Crowdfunding gestart voor Kenniskeuken voedingszorg chronisch zieke kinderen Onder andere via facebook is een crowdfunding-actie gestart voor een bijzonder initiatief: kennis ontwikkelen over hoe we chronisch zieke kinderen kunnen helpen om beter te eten. Deze kinderen hebben door hun ziekte snel een energietekort en eetproblemen. Om ze goed te helpen is kennis op maat nodig. De Kenniskeuken ontwikkelt die kennis in een bijzondere vorm van praktijkonderzoek. Kijk hier naar hoe u mee kunt doen! (zie ook het bericht over LZK-scholen, oktober 2011, enkele items hieronder) (januari 2012)
Presentatie evaluatie proefproject Lunchen op School (Amsterdam) Op basisschool Spaarndammerhout in Amsterdam is vanmiddag het evaluatierapport van Lunchen op School (LoS) gepresenteerd. Negen scholen hebben met ondersteuning van de GGD Amsterdam geëxperimenteerd met een lunchvoorziening voor hun leerlingen. Scholen bepaalden zelf hoe zij deze voorziening organiseerden. Belangrijkste conclusie uit het rapport is dat het organiseren van een goede, gezamenlijke lunch financieel iets extra's vraagt van ouders en dat het enthousiasme van kinderen en medewerkers erg groot is. Opvallend is ook de ervaring van leerkrachten: kinderen zijn na deze lunch 's middags in de klas aanmerkelijk rustiger en concentreren zich beter.Tijdens de perspresentatie gaf schooldirecteur Sipke Posma aan dat hij zeer tevreden was met het experiment. Hij benadrukte het belang van “samen met ouders werken aan een gezonde lunch en alles er omheen.” VVD-wethouder Eric van der Burg benadrukte dat een actieve rol van de overheid gewenst is vanwege de hoge maatschappelijke kosten die obesitas op termijn met zich brengt.Kete Kervezee, voorzitter van de PO-Raad en lid van het Platform Lunchen op School, nam het rapport in ontvangst. Het Platform – opgericht door InnovatieNetwerk - neemt hiermee het stokje over en gebruikt de ervaringen van de Amsterdamse pilot om landelijk scholen te ondersteunen die een lunchvoorziening willen.InnovatieNetwerk steunt dit project in het kader van Samen Goed Eten en gaf opdracht de reacties van kinderen, ouders en scholen op film vast te leggen. Daarnaast maakte InnovatieNetwerk ook een publieksversie van het rapport van de GGD. U kunt dit boekje downloaden maar ook bestellen bij InnovatieNetwerk. Op 25 januari waren in de actualiteitenrubriek Nieuwsuur al delen van de film te zien. Het item over de vraag wie verantwoordelijk is voor het overgewicht van kinderen is terug te zien op de site van Nieuwsuur. (januari 2012)
We proudly present: De Schaap ligt op de Keukentafel Voor wie denkt dat basisscholieren niet om eten geven, of bij voorkeur een volkoren boterham met kaas eten met een glaasje melk erbij, biedt het splinternieuwe Foodmuseum een heel andere blik. De nét geopende digitale expositie "De schaap ligt op de keukentafel" bevat beeldverhalen van kinderen over hun eten. De portretten, foto's en verhalen, hebben de kinderen zelf gemaakt. Linda Roodenburg heeft de verhalen en foto's verzameld. Bij deze tentoonstelling is op 15 december de publicatieDe schaap ligt op de keukentafel verschenen. Deze is on-line te bestellen in de museumshop of in de boekhandel. (176 pagina's color, prijs: 14,95) (november 2011)
Filmpje over prijs Beste Schoollunch van Nederland Voorjaar 2011 won de Middenbouw van basisschool "De Ontdekkingsreis" uit Doorn de 3e prijs bij de "Beste Schoollunch van Nederland"-wedstrijd. De prijs was een geldbedrag van 1000 euro en een Flip-cameraatje om mee vast te leggen wat de school met het geld heeft gedaan. Zie hier het resultaat! De prijs werd beschikbaar gesteld door InnovatieNetwerk in de hoop dat dit meer scholen mag inspireren om schoollunches beter te maken. Het filmpje is gemaakt door Sound-Heart. (november 2011)
EU-Rekenkamer kritisch op schoolmelkprogramma Zeg maar gerust: heel kritisch. In het rapport "Zijn de programma's Schoolmelk en Schoolfruit doeltreffend?" laat de rekenkamer weinig heel van het melkprogramma. Ooit begonnen als afzetbevorderend marktinstrument, is het van lieverlee ook een gezondheidsprogramma geworden. Maar de opvoedkundige werking van het programma is zwaar onder de maat, concludeert de Rekenkamer. De kamer beveelt aan om het programma alleen voor te zetten als de educatieve doelstellingen beter uit de verf komen én als het subsidiepercentage omhoog gaat.Er moet ook meer synergie komen met het schoolfruitprogramma. Over de effectiviteit van dat schoolfruitprogramma spreekt de Rekenkamer zich nog niet uit, daarvoor is het te jong. (november 2011)
Voedingszorg voor chronisch zieke kinderen: Kennis uit de keuken delen Scholen voor langdurig zieke kinderen (LZK-scholen) kunnen een spilfunctie krijgen in het verzorgen van goede voeding voor alle chronisch zieke leerlingen. Dus ook als leerlingen het reguliere onderwijs volgen. Op LZK-scholen is immers de kennis aanwezig over de juiste voeding en diëten voor deze groep leerlingen. Als gevolg van bezuinigingen kunnen echter nog slechts enkele scholen goede voedingszorg leveren. LZK-scholen tellen in totaal 1000 à 1200 leerlingen. Uit onderzoek blijkt dat een flink aantal leerlingen een voedingsachterstand heeft. Het overgrote deel van de chronisch zieke kinderen in Nederland zit evenwel op gewone scholen, waar nauwelijks tot geen aandacht voor speciale voedingszorg is. De vraag is: hoe kunnen LZK-scholen hun voedingskennis vergroten én die kennis toegankelijk maken voor de chronisch zieke kinderen die het regulier onderwijs bezoeken. Dat kan door LZK-scholen uit te laten groeien tot 'kenniskeukens', ofwel expertisecentra. Twee LZK-scholen in Noord-Holland - een in Amsterdam en een in Haarlem - doen mee met een pilot om deze externe functie te ontwikkelen. In opdracht van InnovatieNetwerk is hiervoor een businessplan geschreven. (oktober 2011) Smaaklessen gunstig geëvalueerd Onderzoeksbureau ResCon heeft een kwalitatieve procesevaluatie uitgevoerd naar Smaaklessen. Algemene conclusie: het smaakt naar meer. Leerkrachten en kinderen zijn tevreden, en zien ook ruimte voor verdere verbetering. Een quote: "De gepercipieerde effecten op kennis en bewustwordingsniveau van leerlingen worden door docenten hoog ingeschat. De interviews met de leerlingen bevestigen dit beeld. Veel leerlingen geven aan dat ze meer aandacht hebben voor voeding en voedsel en ze lusten ook meer." (oktober 2011)
Gids voor goede schoollunch Het Amerikaanse Centre for Ecoliteracy heeft in 2010 een erg fraaie, overzichtelijke en redelijk complete gids gemaakt voor iedereen die de schoollunches meer of minder grondig willen verbeteren. Hoewel de gids bedoeld is voor het VS- publiek is het ook erg handig voor scholen in andere landen met een schoollunchtraditie. En ook voor ons, dat wil zeggen voor mensen in Nederland die meewerken aan het opbouwen van zo'n traditie, biedt de gids veel praktische tips en inspiratie. De site biedt de gids downloadable aan. (augustus 2011)
Tiffin Lunch Club Magazine is uit! Eten op school kan op veel manieren. De meest gangbare is dat kinderen boterhammen meenemen van thuis, in een zakje of een trommeltje, met nog een pakje drinken erbij. Soms zijn het geen boterhammen, maar koekjes. Soms zit er nog fruit of groente bij. Veel te vaak gebeurt het dat kinderen op school helemaal niks eten, ook al blijven ze wél over. Op een minderheid van de scholen kunnen de kinderen aanschuiven aan een gedekte tafel. Een nieuwe vorm van samen eten op school is de Tiffin Lunch Club (TLC). Dat is een chique term voor samen eten bereiden. Maar dan wel op een bijzondere manier. Het begint bij de 'tiffin', een Engelse naam voor gestapelde lunchtrommels. Ze worden in veel landen (bijvoorbeeld India en Japan) dagelijks gebruikt om de lunchmaaltijd in te bewaren. De Tiffin Lunch Club is bedoeld voor kinderen die tussen de middag op school overblijven. Elk groepje van 4 kinderen heeft een tiffin. Per toerbeurt krijgt één van de vier kinderen de taak om de lunch van de volgende dag te verzorgen. Het kind dat aan de beurt is maakt de lunch met hulp van zijn ouder(s) - 's avonds of de ochtend zelf - en neemt de gevulde tiffin mee naar school, waar het kwartet de lunch gezamenlijk verorbert. In het multimediale TLC Magazine*) leggen we precies uit hoe het in zijn werk gaat, en geven we tips aan kinderen, ouders en scholen die mee willen doen met deze eigenwijze invulling van de schoollunch. Er zit ook een aanbod in: scholen die willen oefenen met de TLC kunnen ruim 50 tiffins lenen bij InnovatieNetwerk! *) Om dit Magazine te kunnen bekijken heeft u Adobe Flash Player versie 10 of hoger nodig. (juli 2011)
Verenigd Koninkrijk: schoollunches onder vuur Terwijl in het VK steeds meer onderzoeksresultaten beschikbaar komen over de effecten van schoollunches, ligt de financiering ervan opnieuw onder vuur. Eerder al hadden onderzoekers van de Essex en van de Oxford University de gunstige effecten Jamie Oliver's healthy school dinner laten zien, nu hebben meerdere onafhankelijke studies de effectiviteit van het omvangrijker en ambitieuzer Food for Life programma aangetoond. (juli 2011)
Andere schooltijden ... als het aan de ouders én de SER ligt Uit een onderzoek dat het project Andere Tijden in Onderwijs en Kinderopvang heeft laten doen, blijkt dat ouders graag andere en meer flexibele schooltijden willen. "Meer dan de helft van de jonge ouders heeft behoefte aan andere schooltijden in het basisonderwijs. Ook willen deze ouders graag flexibele schoolvakanties. Basisscholen komen daar steeds vaker aan tegemoet. Ruim een kwart van de scholen heeft al nieuwe tijden ingevoerd of is van plan dat binnenkort te doen. Nog eens 55 procent van de scholen ziet mogelijkheden voor de toekomst." Zo kopt het persbericht dat onlangs uitkwam. De uitkomsten sluiten naadloos aan bij het advies dat de SER in april heeft gepubliceerd over slimmere manieren om knelpunten in de tijdverdeling tussen werk en privé op te lossen. Ook de SER bepleit andere schooltijden. Meer weten over het onderzoek? Zie de website van Andere Tijden in Onderwijs en Kinderopvang. (juni 2011)
Schoollunch in India Geen geringe prestatie: vanaf 2001 werd de gratis (basis-)schoolmaaltijd in India wettelijk verplicht. Nu krijgen ruim 140.000.000 kinderen in dat enorme land gratis een warme lunch. Hoe dat kan, hoe dat gaat en wat dat heeft betekend voor de kinderen in India kunt u lezen en zien via de blog van a Nadder. (juni 2011) Platform schoollunchprogramma gestart Het landelijk platform Schoollunches, een initiatief van InnovatieNetwerk, is van start gegaan. De vijftien deelnemers kwamen op 19 mei bijeen om de uitgangspunten te bespreken voor de invoering van de gezonde schoollunch voor kinderen op de basisschool. 'Iedereen ziet de urgentie van het probleem,' zegt ex-politica Marijke Vos, voorzitter van het platform. 'Steeds meer kinderen vertonen obesitas. Ze eten teveel suikers en vetten. Je ziet dat ouders worstelen met (op)voeding. Zeker nu veel kennis over wat goede voeding is, verdwijnt.' Bovendien wordt het gebruikelijker dat basisschoolkinderen overblijven. Een lunchvoorziening op school wordt steeds noodzakelijker. Het platform heeft tijdens de eerste bijeenkomst een inventarisatie van actiepunten gemaakt. De deelnemers waren het eens dat een campagne voor de invoering van de schoollunch beter werkt als er aansluiting is bij bestaande programma's zoals 'Jongeren op Gezond Gewicht' (JOGG) dat inmiddels in negen gemeenten loopt. Verder is een strategie van maatwerk nodig. De diversiteit in Nederland is te groot om voor alle basisscholen eenzelfde voorziening te ontwikkelen. Het platform zal daarom verschillende scenario's ontwikkelen. 'Het werkt het beste wanneer scholen zelf de vorm kiezen die het best bij hun school past,' zegt Vos. Het platform buigt zich ook over de financiering van de schoollunch. Het Rijk zal waarschijnlijk niet veel bijdragen. Een belangrijke partner is de gemeente. Per regio kan het bedrijfsleven bij de schoollunch betrokken worden. Zorgverzekeraar Agis toonde zich 'enthousiast en wil arrangementen bekijken waarin verschillende partijen samenwerken. Uiteraard onderzoeken we ook de mogelijkheden voor de ouderbijdrage, maar de vraag is dan wel: wie haakt dan af,' aldus Vos. Het platform gaat de ideeën verder uitwerken en komt in het najaar opnieuw bijeen. De deelnemers zijn afkomstig van de ministeries van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW), Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I), Infrastructuur en Milieu (IM), Agis, GGD Nederland en Amsterdam, de PO-Raad, het NIGZ, het Voedingscentrum, het Groente- en Fruitbureau, ZLTO en drie experts van de Universiteit Wageningen, de Erasmus Universiteit en de Vrije Universiteit.
Ten behoeve van de start zijn twee notities uitgeschreven - een korte en een iets langere. Commentaren, suggesties en aanvullingen zijn van harte welkom! (mei 2011)
Tijd voor Eten presenteert drie formules Veel mensen kennen het als het kinderrestaurant - de meergangenmaaltijd op basisschool. Op de Amsterdamse basisschool 't Koggeschip hebben al veel kinderen hiervan kunnen genieten. Maar Doris Voss, brein en motor achter Tijd voor Eten, heeft meerdere 'formules' te bieden. Drie, wel te verstaan: 1. Uit eten op school; dit is de meest uitgebreide variant, waar de kinderen het meest van leren. Binnen de school ontstaan stageplaatsen voor een horeca-opleiding. 2. De lunch op school, waarbij kinderen dagelijks een gezonde lunch krijgen, zal voor veel scholen de meest haalbare variant zijn. 3. De gezonde broodtrommel is een simpele variant, gericht op het verbeteren van de lunch die kinderen van huis meenemen. In deze flyer legt Doris de drie formules nader uit. (mei 2011)
Een kijkje in een Amerikaanse schoolkeuken Wie geïnteresseerd is in hoe het schoollunchprogramma in de VS in de praktijk in elkaar zit, doet er goed aan het boek van Janet Poppendieck te lezen (zie onder). Een heel praktisch voorbeeld biedt de "Lunch menu-"pagina van de website van de Ithaca City School District. Deze geeft de menu's voor de diverse scholen, maar ook info over kwaliteitsbeoordeling, betalingswijze, subsidiëring en prijzen. (mei 2011)
... en een Amerikaans kijkje in de Franse schoolkeuken Ik heb het even gemist, maar Arie van den Brand tipte me een CBS News reportage van september 2010 over eten op basis- en middelbare scholen in Frankrijk. De voorbeelden zijn ehhh, om je vingers bij af te likken! Amerikanen kijken er met jaloezie naar vanwege het grote contrast met de doorsnee praktijk in hun eigen land. Voor ons, in Nederland zijn de Franse voorbeelden misschien vooral onbegrijpelijk: hoe krijgen ze het voor elkaar om zoveel aandacht te besteden aan eten op school?! De voorbeelden in de reportage mogen dan wel, ook voor Franse begrippen, bijzonder zijn, maar ze bevatten niettemin een prachtige referentie. Onze achterstand ten opzichte van de Amerikanen is zo bezien nóg groter dan hun achterstand ten opzichte van de Fransen.... Kijk, geniet! (april 2011)
"Pleidooi voor een volwaardige schoollunch" In Slow Food Magazine 2011-1 heeft Linda Roodenburg een warme pleidooi geschreven voor een goede maaltijd op de basisschool. Ze schrijft o.a.: "Nederland is misschien wel het enige land ter wereld waar mensen het werk of het lesprogramma ‘s middags niet tenminste een uur onderbreken voor een lunch. Buitenlanders kijken verbijsterd naar de zakjes boterhammen die tussen de middag uit de tas tevoorschijn komen en in een mum van tijd met een glas melk - ook dat nog - weggespoeld worden." Met dank aan Slow Food mogen we het artikel hier aanbieden. (april 2011)
Schoollunch gezond? Dat een schoollunch helemaal niet gezond hoeft te zijn leert de ervaring in o.a. Engeland en de Verenigde Staten. Zie bijvoorbeeld de acties van Jamie Oliver, maar ook de studie van Janet Poppendieck. NRC berichtte onlangs (5-4) over een nieuwe studie uit de VS die het beeld bevestigt: "Amerikaanse meisjes [in de basisschoolleeftijd] uit arme gezinnen die op school iedere dag een lunch eten, worden sneller dik dan soortgelijke kinderen die geen abonnement op de schoollunch hebben." Op de site Good.is heeft recent ook een informatieve blog gestaan. In de afgelopen jaren zijn in de VS meer van deze studies verricht, met doorgaans vergelijkbare uitkomsten. Ze vormden eind 2010 een belangrijke impuls om het schoollunch-beleid fors te verbeteren. (april 2011)
Argumentenkaart Nationaal Schoollunchprogramma gereed Na drie workshops met de Argumentenfabriek is het overzicht van voor- en tegenargumenten over de wenselijkheid van een nationaal school-lunchprogramma klaar. U kunt de kaart, die gemaakt is in opdracht van InnovatieNetwerk, hier downloaden. NB: vanwege de dichtheid is afdrukken op A3 aan te bevelen! Deelnemers aan de workshops en aan de bijeenkomst van 23 november ontvangen de kaart per post. (jan 2011)
Verslag netwerkbijeenkomst 23 november gereed Gezondheidsinstituut NIGZ heeft van een bijeenkomst van InnovatieNetwerk over de haalbaarheid van een nationaal schoollunchprogramma in Nederland een verslag gemaakt. Het verslag bevat ook een advies over vervolgstappen en is hier te downloaden. Tijdens de bijeenkomst is een aantal presentaties gehouden: - Henk Oosterling, Erasmusuniversiteit en nauw betrokken bij samen goed eten op de Rotterdamse basisschool Bloemhof, heeft zijn visie gegeven op het bredere kader van eten op basisscholen. Zijn slides zijn hier te downloaden.Oosterling heeft op verzoek van InnovatieNetwerk eveneens een advies opgesteld, Hier zijn advies. - Suzan Baldinger, directrice van 't Koggeschip in Amsterdam, vertelde over het belang van Tijd voor Eten voor de kwaliteit van het onderwijs op haar school. Hier haar slides. - Anne Lee, o.a. verbonden aan het Europese netwerk Schools for Health, vertelde over het schoollunchprogramma in Schotland. Hier haar slides. (jan 2011)
Studie verschenen over schoollunchprogramma in de VS Sinds kort ( week 1 2011!) is "Free for all - fixing school food in America" beschikbaar via de boekhandel. Het is geschreven door Janet Poppendieck, hoogleraar sociologie aan het Hunter College van de City University van New York. Ze heeft een uitvoerige analyse gemaakt van de deplorabele toestand van de schoollunches in haar land. Haar hoofdconclusie: het overheidsprogramma moet niet afgeschaft, maar juist verbeterd worden. Het boek geeft voor ons heel bruikbare inzichten in de ontwerp- en uitvoeringsfouten van het programma en in manieren om die fouten te herstellen. Op de website van de 'diet detective' Charles Stuart Platkin is een interview met Poppendieck over haar boek te vinden, zo ook op de website TakePart. Een quote uit het boek die tekenend is voor haar benadering en stijl: "We have never tried to design a school food program with our children's health, both immediate and long-term, as its central goals, its clear priority. The well-being of children has always had to compete with other agendas: the disposal of farm commodities or the maintenance of segregation or the reduction of the federal budget deficit. It's time to see what we can do if we put children first." (jan 2011) Weblog over de beste schoollunch van ... Zuid Holland Leerlingen van groep 7 van de Rotterdamse Daltonschool Overschie hebben officieel de beste schoollunch van Nederland gemaakt. Ze gaan door naar de landelijke finale die op 21 januari gehouden wordt. Over de Rotterdamse lunch heb ik een weblogje geschreven. (dec 2010)
Amerikaans Congres voert uitgaven voor schoollunches op Het was even spannend, en het heeft in de VS tot verhitte debatten geleid, maar uiteindelijk heeft het Congres toch besloten om de uitgaven voor schoollunches te verhogen. De verhoging maakt onderdeel uit van de Child Nutrition Bill, die het Huis van Afgevaardigden begin december heeft aangenomen. Eerder, in september, had ook de Senaat ingestemd. Zo'n 31 miljoen scholieren maken gebruik van het schoollunchprogramma, van wie bijna 2/3 zonder daarvoor te hoeven betalen of tegen gereduceerd tarief. Zie een artikel in The Washington Post en de site van Jane Black voor meer achtergronden. Een van die achtergronden betreft een studie van het Centre on Budget and Policy Priorities, over de vraag of de federale gelden voor schoollunches wel in voldoende mate worden besteed aan waar ze voor bedoeld zijn: gezonde maaltijden voor kinderen van wie de ouders het niet breed hebben. Conclusie uit het onderzoek: die besteding kan beter. Een aantal adviezen zijn vervolgens verwerkt in de nieuwe Bill. Ook na tekening van de wet gaat de discussie - uiteraard - onverminderd voort. Twee thema's staan centraal in die discussie: de verantwoordelijkheid van ouders, en de kwaliteit van de maaltijd. Een interessante duit in het zakje doet Janet Poppendieck, die onderzoek heeft gedaan naar schoollunches in de VS. Zie hier een recent artikel van haar in -wederom - The Washington Post. De American NewsProject heeft een ontluisterende documentaire gemaakt over de krachten achter het schoollunchprogramma in de VS. Zo moet het dus niet.... (dec 2010)
Workshops Argumenten voor en tegen Scholen om op te eten InnovatieNetwerk organiseert samen met De Argumentenfabriek twee workshops (op donderdag 4 november, 14.30u-17.30u, of vrijdag 5 november, 9.30u-12.30u) over de voors en tegens van de ambitie te komen tot een nationaal schoollunchprogramma voor basisscholen. De werksessie vindt plaats in Utrecht op het kantoor van InnovatieNetwerk. Wat gebeurt er op de werksessie? Bij het begin van de sessie maken we de ambitie concreet door het nationaal lunchprogramma te schetsen zoals dat functioneert in een ander land. Dit programma gebruiken we als discussiemodel voor de (geambieerde) Nederlandse situatie. Onder leiding van deskundigen van De Argumentenfabriek benoem je, samen met de andere deelnemers, de voor- en nadelen van dit discussiemodel. Onder de genodigden bevinden zich zowel voor- als tegenstanders van het model. Voor elke sessie is ruimte voor maximaal 12 personen (8 is ideaal!). Wat gebeurt er met de resultaten? Op basis van de uitkomsten van de denksessies maakt De Argumentenfabriek een voorlopige 'argumentenkaart', die InnovatieNetwerk gebruikt als input voor een strategiebijeenkomst later in november. Die bijeenkomst wil InnovatieNetwerk benutten om het draagvlak achter de ambitie te peilen. We verwachten dat de concept-kaart bij zal dragen aan een snellere en betere meningsvorming over de ambitie. Interesse in deelname? mail of bel metHans Rutten.
Voedingszorg op LZK-scholen kost geld. Maar het levert ook wat op - meer zelfs! In opdracht van InnovatieNetwerk heeft het wetenschappelijk onderzoeksbureau SEO Economisch Onderzoek, een maatschappelijke kosten-batenanalyse gemaakt van voedingszorg door LZK-scholen. Conclusie: het is een vorm van preventie die zich snel terug verdient. Het rapport is te verkrijgen via de site van InnovatieNetwerk . De twee onderzoekers vertellen in onderstaande video-interview in een notedop over de aanpak en de conclusies van hun onderzoek:
(sept 2010)
Eerste brainstorm over nationaal lunchprogramma voor basisscholen Met leden van het netwerk Vrouwen in Marketing en Communicatie is in september een brainstorm gehouden over een programma, een nationaal kader dat het voor zoveel mogelijk basisscholen mogelijk moet maken om leerlingen op school te laten lunchen. Zoals dat in zoveel landen om ons heen volstrekt normaal is... De resultaten zijn verwerkt in een mindmap. (sept 2010)
Rapport verschenen over het medische belang van voedingszorg op scholen voor langdurig zieke kinderen (LZK-scholen) PitActief heeft in opdracht van InnovatieNetwerk gekeken naar wat bekend is over de medische argumenten voor voedingszorg door LZK-scholen. Het rapport is te bekijken en downloaden via de site van InnovatieNetwerk. (juli 2010)
Basisscholen moeten ruimte krijgen voor keuken en kantine In de Netwerk-uitzending van 2 juli 2010 pleit rijksbouwmeester Liesbeth van der Pol voor betere bouwnormen voor basisscholen - dwz voor bouwnormen die het mogelijk maken dat op basisscholen goed gegeten kan worden. Ruimte voor een keuken en een eetruime dus. O.a. Doris Voss (Tijd voor Eten) valt haar bij, evenals VROM-ambtenaar Arnoud Passenier. (juli 2010)
'Amsterdams scholen investeren in gezonde lunch' Een kort bericht in het Parool van 17 juni 2010 over een bijzonder project: Lunchen op School. Acht scholen in Amsterdam (zuidoost) doen hun best om te zorgen dat de kinderen die gebruik maken van de overblijf goed kunnen eten. Lees het artikel op de site van het Parool. (juni 2010)
'Broodtrommeltjes. Wordt er nog gegeten tijdens de overblijf?' Oud nieuws, maar helaas nog steeds actueel: het opvoedmagazine J/M heeft in 2002 (ja, zo oud) een peiling gedaan onder ouders naar het broodtrommeltje dat zij hun kinderen meegeven. Het leidde tot een artikel over eten op school, en vooral over het totaal ontbreken van voorzieningen daarvoor. Nu, anno 2010, moeten we constateren dat er weinig is verbeterd. (juni 2010)
Taskforce Kinderopvang mist kans op echte doorbraak Op 25 maart 2010 heeft de Taskforce Kinderopvang-Onderwijs het eindrapport opgeleverd. De taskforce, waarin belangrijke bestuurskoepels zijn vertegenwoordigd, pleit voor flinke uitbreiding van de kinderopvang naar Scandinavisch model. De taskforce voorziet dat steeds meer kinderen aangewezen zullen zijn op langere en betere opvang buitenshuis, en constateert dat de voorzieningen daar nog niet op voorbereid zijn. Een belangrijk signaal, want nu al worden kinderen tussen de middag en vlak na school aan hun lot overgelaten. Het rapport is evenwel ook een gemiste kans: met geen woord rept het over het belang van goed eten en drinken voor basisscholieren, dus ook niet over de noodzaak om daarin te investeren. Daarmee mist de taskforce ook een van de belangrijkste argumenten achter hun voorstel: door in de opvang ook goed te eten en drinken, en kinderen voedselvaardig te maken, investeer je in gezondheidspreventie. René Ameling zegt dit klip en klaar in de Netwerkuitzending, en Jamie Oliver verkondigt het al zo'n 7 jaar...
Uitzending Netwerk over eten op basisscholen Actualiteitenrubriek Netwerk besteedde op woensdag 14 april jl. uitgebreid aandacht aan eten op basisscholen. Een aantal directeuren van basisscholen kwam aan het woord, waaronder Auke Klapwijk (Amstelmeerschool Amsterdam) en Susanne Baldinger (’t Koggeschip, Amsterdam), die eerder een opinieartikel voor Trouw schreven ('Het is aanmodderen tussen de middag' - zie onder). Netwerk zocht de directeuren op voor een vervolginterview en maakte voor de uitzending gebruik van beeldmateriaal van InnovatieNetwerk."Goed eten mee van thuis, of anders goed eten aanbieden op school", is hun devies. Scholen zijn er in het algemeen echter niet op ingericht om eten te bereiden. Daarom moet bij het maken van plannen voor nieuwbouw van basisscholen vanaf het begin rekening worden gehouden met o.a. goede keukenvoorzieningen. Betrokkenen doen in het Netwerk-item een dringende oproep aan de ministeries: schep mogelijkheden om de tussenschoolse opvang te verbeteren! InnovatieNetwerk zet zich in om de discussie rond het onderwerp een vervolg te geven. In het Netwerkitem komt Tijd voor Eten goed in beeld: het kinderrestaurant zoals dat op 't Koggeschip draait. Niet het ministerie van OCW, zoals gemeld wordt in het programma, heeft dit initiatief financieel ondersteund, maar het ministerie van VROM.
Ruimte voor samen goed eten ... ontbreekt In Trouw van vandaag (08-4-2010) vragen twee directeuren van basisscholen in Amsterdam aandacht voor de te krappe behuizing waar basisschool mee kampen. Voor iedereen die werk wil maken van goed eten op basisscholen is dit een belangrijk signaal. Want zonder fatsoenlijke eetruimte begin je niks. Beide directeuren (Suzan Baldinger van 't Koggeschip, en Auke Klapwijk van de Amstelmeerschool) waren eerder ook in beeld in de InnovatieNetwerk-serie van korte video's over lunchen op basisscholen.
Hoe schoollunches kunnen ontsporen ... en hoe kwalijk dat is Een docente op een Amerikaanse school is een weblog gestart waarin ze verhaalt over de (vaak droevige) kwaliteit van de schoollunches. Dat terwijl de VS een heus School Lunch Program hebben, waar veel overheidsgeld in gaat. Lees en huiver: http://fedupwithschoollunch.blogspot.com/. Het laat goed zien hoe het níet moet. In de bijna altijd boeiende serie van TED-lezingen ("Ideas worth spreading") heeft Jamie Oliver in februari 2010 aan het overwegend Amerikaanse publiek uitgelegd waarom investeren in goed eten op scholen gelijk is aan investeren in gezondheid. Een erg inspirerende lezing! Kijk hier naar Teach every child about food. (februari 2010)
Druk bezochte netwerkbijeenkomst: naar Scholen om op te eten Op 2 februari waren ruim 25 mensen bijeen rond SamenGoedEten-concepten. Hans Rutten gaf in kort bestek de stand van zaken rond een aantal van die concepten weer, en lichtte de bedoeling van de bijeenkomst nader toe: kennis delen en de concepten versterken. Aan de orde kwamen: - LunchLadder - Fred van der Zwaard (Créapolis) - Dabbawalla - Caroline van den Bemt (Happiefood) - Voeding op scholen voor Langdurig Zieke Kinderen - Moira Goulmy (Start-U-Up) - Lunchportretten - Linda Roodenburg (de pdf bevat een greep uit de slides van Linda) - Jongeren actief betrekken bij voedselkeuze - Laura Bouwman (WUR) (dit ging niet over een InnovatieNetwerk-concept, maar over een initiatief van Laura zelf) Achtste Lunchfilm gereed Na de zeven video's van goede voorbeelden van lunchpraktijken op basisscholen in Nenderland (zie onder), is onlangs een achtste gereed gekomen, ditmaal van de Bloemhof in Rotterdam. We hebben deze school toegevoegd vanwege de bijzondere en heel praktische filosofie die schuil gaat achter de lunchvoorziening, en omdat deze school in een relatief arme wijk staat. De mensen van de Bloemhof leveren daarmee een maatschappelijke prestatie van formaat. (januari 2010)
Eerste Dabbawalla-pilot afgerond Op basisschool Icarus in Heemstede heeft eind 2009 vier weken lang een pilotproject gedraaid rond Dabbawalla, een van de SamenGoedEten-concepten van InnovatieNetwerk. De TUE-student die bij de pilot betrokken is, heeft hierover een weblog geschreven ("Dabbawalla, wat is dat?"), en op de site van InnovatieNetwerk kunt u hierover een nieuwsbericht vinden. Op die site staat ook een video-verslag van de pilot. Voor wie geïnteresseerd is in de oorspronkelijke, Indiaase versie van de Dabbawalla, hier een kort instructief filmpje:
Lunch-films beschikbaar In opdracht van InnovatieNetwerk heeft DBCMedia zeven korte videofilms gemaakt, van elk circa 4 minuten, over de lunchvoorziening op basisscholen. De geselecteerde scholen geven alle op hun eigen, bijzonderemanier invulling aan de lunchvoorziening. Wat hen bindt is dat zij er structureel aandacht aan besteden. De films zijn gemaakt ter inspiratie voor betrokkenen bij basisscholen (ouders, docenten, directies, besturen, leerlingen) die meer van de lunch tijdens de overblijf willen maken.
We zijn ervan overtuigd dat er meer voorbeelden te vinden zijn van basisscholen waar veel aandacht wordt gegeven aan de kwaliteit van de maaltijd tijdens de overblijf. Maar op het merendeel van de ruim 7.000 basisscholen is die aandacht er niet of nauwelijks. Dat is jammer, want de lunch biedt eenuitgelezen kans om kinderente laten ontdekken hoe leuk, spannend en voedzaam samen goed eten kan zijn
Lunchwaaier gereed In de Week van de Smaak heeft de Amsterdamse wethouder Marijke Vos het eerste exemplaar ontvangen van de Lunchwaaier. Het boekje geeft tien praktische voorbeelden van hoe een basisschool de lunch op school kan aanpakken of verbeteren. De voorbeelden lopen uiteen van een eenvoudige lunch met meegebrachte boterhammen tot een heus kinderrestaurant. Het boekje is gemaakt door de GGD-Amsterdam en de OSA (Ondernemerskring Sociale sector Amsterdam), en mede gefinancierd door InnovatieNetwerk. Het boekje is te downloaden via de site van InnovatieNetwerk.
Nieuw onderzoek naar schoolmaaltijden en leerprestaties Het Britse Institute for Social & Economic Research heeft de resultaten gepresenteerd van een grootschalig onderzoek naar het effect van de Feed Me Better campagne op de leerprestaties van kinderen. Feed Me Better is geïnitieerd door Jamie Oliver, en omarmd door de Britse overheid. Michèle Belot en Jonathan james, de twee onderzoekers, concluderen dat de campagne inderdaad positieve effecten hebben gehad op de leerprestaties. Het artikel is te downloaden via de site van ISER.
Netwerkbijeenkomst schoollunches InnovatieNetwerk organiseerde op 24 maart 2009 een bijeenkomst over 'Op weg naar een lunchcultuur op basisscholen'. Fred van der Zwaard van Créapolis presenteerde het idee van een online navigatieinstrument dat basisscholen prikkelt om voor zichzelf te bepalen wát hun ambitie rond de lunchvoorziening is en die scholen ondersteunt om die ambitie waar te maken. Dit navigatieinstrument is de LunchLadder. De handout van de presentatie kunt u hier downloaden. Femke Hoekstra van de GGD-Amsterdam presenteerde het idee van een Lunchwaaier - een handzame set van praktische vormen die scholen kunnen kiezen om hun lunchvoorziening uit te voeren. Ook van haar presentatie is de handout te downloaden. Bas van Abel, van Waag Society, liet zien hoe we een lunchbox-systeem dat in Mombai (India) goed draait - de Dabbawalla - kunnen toepassen in Nederland. Zie zijn presentatie. Via de site van InnovatieNetwerk kunt u een video-opname bekijken van de presentaties van Femke Hoekstra en Bas van Abel De deelnemers hebben zich na de presentaties gebogen over de merites, valkuilen en verbetermogelijkheden van de gepresenteerde ideeën. De oogst daarvan is samengebundeld in een mindmap.
InnovatieNetwerk gaat verder met de drie projecten. De lunchwaaier, die wordt ontwikkeld met GGD-Amsterdam, stichting Natuur, Tijd en Tafel, en OSA (Ondernemerskring Sociale Sector Amsterdam) zal naar verwachting in september gereed zijn. Met Waag Society gaan we een pilot opzetten waarin we het Dabbawallah-idee gaan vernederlandsen en in de praktijk gaan beproeven. Ook voor de Lunchladder gaan we, met Créapolis, toewerken naar een pilot. Beide pilots zijn gepland voor de maanden september-november 2009.
Meer weten? Heeft u belangstelling voor deelname aan genoemde pilots? Neem dan contact op met Hans Rutten, 0648131217 of j.m.rutten@innonet.agro.nl.
Schoollunches elders: zó kan het ook Voedingskundigen Karine Hoenderdos en Mary Stottelaar hebben deelgenomen aan het 15de International Congres of Dietetics (ICD), gehouden begin september in Japan. In een nieuwsbrief-special doen ze uitgebreid verslag van wat ze daar gehoord en gezien hebben. In die nieuwsbrief (ongeveer halverwege) staat een zeer informatief item over (warme) schoollunches in Japan, Korea, Zweden, en de VS.Ook bevat het een verslag van een bezoek aan een basisschool in Japan.
Van de VARA-Kassa-site: "Vroeger at je tussen de middag thuis je boterham met een glaasje melk. Tegenwoordig gebeurt het steeds vaker dat ouders allebei werken, en dat kinderen hun middagpauze op de basisschool doorbrengen. Maar wie ziet erop toe dat de boterhammen opgegeten worden, dat er tijdens het spelen binnen of buiten niet wordt gepest en er een pleister op een zere knie wordt geplakt?"
Een parel in beeld Op de Rotterdamse Albert Plesmanschool verzorgt Kinder Service Hotels de kinderopvang, waaronder dus de tussenschoolse opvang. In het tijdschrift Direct heeft journalist Han Kooreman een artikel gepubliceerd over de opvang op deze school. In de zomer van 2008 wijdde het NOS Journaal zowel een radio- als een tv-item aan de school. De site van de school verwijst hier als volgt naar: "De radio-uitzending kunt u hier (zet het schuifje op 0.22.15) beluisteren en de tv-uitzending kunt u hier (zet het schuifje op 12.05 minuten) bekijken."Workshop over navigatie-instrumenten lunches op basisscholen Hoe verbreden we Samen Goed Eten initiatieven op basisscholen? Gebleken is dat doorbraken realiseren bij de overheid op het gebied van tussenschoolse opvang momenteel geen haalbare optie is.Toch zijn er steeds meer scholen (ouders, docenten, directeuren, bestuurders, begeleiders) die initiatieven tonen, of aangeven iets te willen op het gebied van gezamenlijke lunches. InnovatieNetwerk wil hen hierin ondersteunen door een navigatie-instrument te ontwikkelen.Doel van dit instrument is: ·informeren over en inzicht geven in de mogelijkheden van Samen Goed Eten ·inzicht geven in hun eigen mogelijkheden (vertaling naar hun eigen situatie) ·laten zien welke mogelijkheden eenvoudig te benutten zijn, en welke mogelijkheden een meer lange adem dan wel zware inspanningen vergen ·betrokkenen verbinden om elkaar te informeren/stimuleren/enthousiasmeren. Op 24 juni 2008 heeft InnovatieNetwerk een kleinschalige workshop belegd om voorstellen te genereren over hoe dit navigatie-instrument eruit zou kunnen zien, en te specificeren aan welke eisen het moet voldoen om effectief te zijn. De oogst van deze workshop kunt hier downloaden. Twee deelnemers, Linda Rutten en Rinske van Noortwijk , hebben na de workshop een advies opgesteld over hoe InnovatieNetwerk volgens hen verder moet gaan met het idee.
Notitie over opschaling van initiatieven zoals Tijd voor Eten Op verzoek van InnovatieNetwerk hebben Catharina Verveer (Stichting Natuur, Tijd, Tafel) en Rinske Noortwijk (Greenwish) in een korte notitie aangegeven wat de belemmeringen zijn die maken dat mooie initiatieven zoal Tijd voor Eten niet als een olievlek over Nederland verspreiden. De notitie geeft daarmee ook aan wat er nodig is om die belemmeringen weg te nemen. De notitie kunt u hier downloaden.
Samen Goed Eten in internationaal perspectief - nieuwe 'conceptwijzer' Om te kijken hoe het internationaal met 'Parels van Samen Goed Eten' is gesteld, bezocht Linda Rutten namens InnovatieNetwerk een conferentie in Sevilla, georganiseerd door AlimenTerra. Via de site van InnovatieNetwerk kunt u het document downloaden dat hierover gemaakt is.
Eerste bijeenkomst: werkafspraken Op 23 januari jl spraken ruim 25 mensen uit de wereld van onderwijs, gezondheidszorg, overheid, en voeding over Samen Goed Eten op (basis-)scholen. De bijeenkomst was bij de Amstelmeerschool, een basisschool in Amsterdam Noord. De gezamenlijke zorg van de deelnemers is: teveel scholieren eten niet of nauwelijks tijdens een schooldag. En hun gezamenlijk ambitie: hoe kunnen we zorgen dat het voor scholieren normaal wordt om tussen de middag gezamenlijk te lunchen? Voor een impressie-in-woorden van de bijeenkomst: zie de weblog van InnovatieNetwerk. Voor een impressie-in-beelden van de lunch op de Amstelmeerschool hebben we een powerpointshow gemaakt (pps-file, 2Mb). De bijeenkomst was niet vrijblijvend, en mondde uit in een aantal werkafspraken. Ook is een ruw verslag van de bijeenkomst beschikbaar (pdf, 230Kb - let op: print als landscape).
Parels van Samen Goed Eten De bundel ‘18 parels van Samen Goed Eten’ bevat voorbeelden uit de praktijk van hoe het anders kan. 18 ziekenhuizen, zorginstellingen en scholen ontwikkelden initiatieven om Samen Goed te eten. Sommige succesvoller dan anderen. Allemaal tegen de stroom in roeiend en vanuit passie en overtuiging opgezet. De 18 parels vormen een inspiratiebron voor collega-scholen, ziekenhuizen en zorginstellingen.
Miniboekje Samen Goed Eten Van de bundel met 18 parels is ook een verkorte versie gemaakt. Ook deze dient ter inspiratie of informatie voor een brede groep mensen bij scholen, ziekenhuizen, zorginstellingen of overheid.
'Smart meals' - Rapport over voeding en leerprestaties Leidt het moderne junkfood tot dommere kinderen? Of, omgekeerd: presteren kinderen beter op school als ze gezonder eten? Een aantal voedingsonderzoekers luidde de afgelopen jaren de noodklok.Marianne Heselmans heeft in opdracht van InnovatieNetwerk op een rijtje gezet wat er in de wetenschap bekend is deze relatie. Het rapport is te bestellen bij InnovatieNetwerk (Rapportnummer: 07.2.164), u kunt het ook downloaden van de site van InnovatieNetwerk.
Voor het bekijken van deze publicatie dient u Adobe Acrobat Reader te hebben geïnstalleerd. Dit programma kunt u downloaden door op het icoon hierboven te klikken.